7+

Users who have LIKED this post:

  • avatar
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+

Prilog za razmišljanje o inicijativi za mesto spomenika Dositeju Obradovića na Studentskom trgu u Beogradu, kao zamišljena grafička ilustracija „šta bi bilo kad bi bilo“, kako bismo podstakli javnost da razmišlja o temi – spomenici u javnom prostoru. korzoportal

Foto 1

Zamišljen izgled položaja spomenika na Studentskom trgu, postavljenih inverzno u odnosu na današnji položaj u Akademskom parku

Vizuelizacije rekonstrukcije Studentskog trga u Beogradu iz Ateljea arhitekte Borisa Podreke i nedavno raspisan konkurs za spomenik Zoranu Đinđiću podstakli su vajara, profesora Ljubomira Gligorijevića da reaguje u Kulturnom dodatku „Politike“ povodom postojećeg rasporeda spomenika na ovom trgu. Prema njegovom mišljenju, najavljena parterna rekonstrukcija je dobar povod da se razmisli o prekomponovanju spomenika na Trgu i premeštanju spomenika Dositeju Obradoviću. Prema Gligorijevićevom mišljenju, postojeće mesto Dositejevog spomenika je „znatno niže od tla trga u bazenskom delu parka“ i stoga je skrajnut i sputane je snage.

Foto 2Fotomontiran položaj spomenika Dositeju na Studentskom trgu, prema predlogu Ljubomira Gligorijevića

Gligorijević stoga predlaže da se “Dositej” premesti u kružnu rondelu gornjeg platoa trga, između zdanja Kapetana Miše i palate Filološkog fakulteta, u osu ulice Vuka Karadžića, gde bi „konačno definisao kulturno-istorijsko središte grada koje dostojanstveno uobličuju univerzitetska zdanja“. Zatim predlaže da spomenik Jovanu Cvijiću bude postavljen na sadašnje mesto spomenika Dositeju, čime bi se od postojeće spomeničke linije uspostavio spomenički trougao Dositej-Cvijić-Pančić, radi „priznavanja individualnosti fugura ovih velikana„.

Foto 3 Današnji izgled položaja spomenika velikanima srpske kulture i nauke u Akademskom parku

Ljubomir Gligorijević je doajen srpske skulpture i posebno vatreni pobornik postavljanja skulpture na odgovarajuće mesto u gradu. Ako naš sud o ovom predlogu ostavimo stručnijim i odgovornijim za ovakva pitanja, nesumnjivo je da je Gligorijević pokrenuo niz pitanja, na koja dodajemo:

Koji prostor tačno obuhvata Studentski TRG? Da li je to zaravnjeni plato između Univerziteta i “Borisavljevićeve ograde” ili se podrazumeva i prostor (Akademskog?) parka? Da li je kulturno-istorijsko i reprezentativno središte grada samo duguljasti čisti prostor današnje okretnice ili je to cela Velika pijaca?

Koja je uloga platoa ispred Filozofskog fakulteta? Da li to pristupni plato javnoj zgradi ili je integralni deo Studentskog trga? Kakav je odnos trga, parka i spomenika u parku, te ovog platoa i spomenika Njegošu, o čijoj poziciji i orijentaciji je negativno pisao Bojan Kovačević, takođe u Kulturnom dodatku „Politike„, još sredinom devedesetih godina prošlog veka?

Da li se spomenik Zoranu Đinđiću programski i prostorno uklapa u današnju kompoziciju trga i u raspored koga je predložio Gligorijević? Da li je potrebno da “Đinđić” deli ovaj veličanstveni javni prostor sa “Njegošem, Cvijićem, Pančićem, Dositejom Obradovićem”? Prema Gligorijevićevom mišljenju, ovo obeležje zaslužuje da bude postavljeno na neki drugi javni prostor, kojim bi samostalno dominirao.

U očekivanju novih, stručnih mišljenja…

PROČITAJTE I: pancevo-igre-sa-spomenikomkako-je-nestao-spomenik-proizvodnja-secanjastudija-pesacke-zone-u-starim-gradskim-jezgrima

 

7+

Users who have LIKED this post:

  • avatar

2 thoughts on “Spomenici u javnom prostoru / Gde je Dositejevo mesto?

  1. Odličan predlog Ljube Gligorijevića, pre svega što se tiče izmeštanja Dositeja iz parka i postavljanja izvan ograde! Dositej bi time bio oslobođen međa i ograda protiv kojih je uvek bio i dobio logično okruženje. Ipak, moralo bi se razmisliti i o vraćanju Dositeja na prvobitno mesto – preko puta ulaza u Biblioteku grada Beograda – nekadašnju „Srpsku krunu“. Ali šta onda sa bistom Milana Rakića, koja je na tom mestu od 1939? Vizura za Dositeja bi bila savršena i u kontekstu njegovog dolaska iz preka, sa sve pozadinom od sremske ravnice Novog Beograda i puno vazduha oko njega. Druga alternativna pozicija je mesto na kome je sada Njegoš Sretena Stojanovića. Izvrsna skulptura, jednog od mojih omiljenih vajara, ali na potpuno neverovatno loše izabranom mestu! Kakve veze ima Njegoš sa beogradskim univerzitetom? Dositej bi tu imao pravu lokaciju kao osnivač Velike škole i prvi srpski ministar prosvete. Ali šta onda sa Njegošem? Postaviti ga na mesto koje ima veze makar sa njegovim imenom? Na početak Njegoševe ulice? Pri ranijim diskusijama, kada se to mesto razmatralo, jedan od argumenata proitiv postavljanja na uzdignuti ugao platoa na Cvetnom trgu je bio da bi konotacije „baba-sere“ bile uvredljive, jer je tu bio javni toalet. Sad nema ni Cvetnog trga, ni zelenila, ni javnog toaleta, ali je tu operetski teatralni spomenik Borislavu Pekiću!? Koji je postavljen na tuđe mesto! Ne nužno Njegoševo mesto – ali nikako Pekićevo. Zašto? Pa zato što do dana današnjeg ni jedan tekst Borislava Pekića nije izveden u Jugoslovenskom dramskom pozorištu! Možda jedino da za osvetu, spomenik Pekiću bude uguran na kosu rampu foajea JDP, pa se time Njegošu oslobodi mesto na pustolini razorenog Cvetnog trga? Šta bi sa Rakićem iz prvog dela priče? A šta sa spomenikom Đinđiću? Da li ga postaviti na Studentski trg, jer je tu stanovao poslednjih godina života? Ili blizu zgrade Vlade, gde je ubijen, npr. na mesto gde je nekada bio spomenik Borisu Kidriču, nedavno preminulog Nikole Koke Jankovića? Ili na početak njegovog (da li?) bulevara? Što se Studentskog trga tiče – možda ploča na zgradi u kojoj je stan od četrdesetak kvadrata porastao previše u toku mandata pokojnika. Filozofski fakultet je imao puno istaknutih studenata koji su se borili za bolje sutra i na tom putu ubijeni, te bi memorijalni park potreban za sve zaslužne bio preveliki za prostor Trga. Sa druge strane – lokacija na sadašnjem Bulevaru dr Zorana Đinđića na Novom Beogradu, baš nikakve veze nema sa imenom i delom ubijenog premijera. Kao što novo ime bulevara baš nikakve veze nema sa Novim Beogradom, nastalom baš zahvaljujući zatrtom AVNOJ-u. Možda je neophodno sačekati dvadesetak godina, da se potpuno zatre nekadašnja vizija socijalističke Utopije – da se popune kioscima i čatrljama sve „praznine“, poseče svo drveće, popločaju svi travnjaci, nadzidaju i prerpokriju potkrovljima sve kule i soliteri. Evo tako Slavija – prvo porušiš „Salu mira“ – poklon Mekenzija srpskoj omladini spremajući se za rat koji će desetkovati srpsku omladinu, što pogibijom što egzodusom. U isto vreme srušiš i bisokop „Slavija“ čiji je deo bila Sala mira, uz zgradu sa ateljeom Aleksandra Tomaševića i prvom sindikalnom knjižarom na Balkanu! Uz uništenje hotela „Slavija“ podignutog na mestu ranijeg hotela gde je 1919. osnovana Socijalistička radnička partija Jugoslavije (komunista), prostor je temeljno očišćen od socijalističkog i socijaldemokratskog nasleđa i pretvoren u brisani parking prostor. Na kraju je lako bilo skloniti spomenik i kosti Dimitrija Tucovića – socijaldemokrate i patriote koji je poginuo braneći Srbiju i sanjajući Jugoslaviju i širu internacionalnu pravdu i jednakost. Tako profiteri, lopovi i ubice uklanjaju svetle primere, a uz saradnju lažnih sindikata i socijaldemokrata. A sve da se napravi kolosalni zvućni bide, koji treba da opere – šta? Ipak u svemu što se dešava sa spomenicima u Beogradu, Novom Sadu, Vršcu, Somboru…………. ima i neke čudne pravde i istine. Najbolji primer je postavljanje spomenika „Takovski ustanak“ Petra Ubavkića na mesto Borisa Kidriča Koke Jankovića.
    Uzorna spomen grupa koju je Ubavkić, majstor svog zanata, izradio na samoj prekretnici XIX i XX veka, postavljena je u Takovu, baš na mestu gde pripada i za koje je rađena, na postament odgovarajuće visine ( što ne važi za materijalizaciju postolja) i tamo ima dobre vizure i efekat, iako se čini da je rađena za viši postament. Replika, je međutim, posađena na postament skulpture Koke Jankovića. Efekat? Činjenični verizam /istinu je nemoguće sakriti/u cara Trojana… Zamah odluke i sudbinskog pokreta arhimandrita Melentija i Miloša Obrenovića, potpuno adekvatan predviđenoj značajnoj visini postamenta i zamisli autora, spušten na poziciju gledaoca otkriva nešto potpuno paradokslano istinito – pijani patos scene u kojoj se na Cveti – usred posta, posle službe – Melentije i narod prozivaju Miloša, Miloš se odaziva, obojica se okrepe mučenicom ( našte srca, na tašte), te ih ona uhvati taman toliko da se zanesu, pa dignu krst i sablju, prihvate se za rame i barjak da ne posrnu! Ustvari su se postavljači i svečari novopostavljene replike u posrtaju pameti prihvatili za Ubavkića i povukli ga. Odužih – ali spomenička bruka Srbije je duboka, široka, asocijativna i podsticajna. Nastavak sa Beogradom, Novim Sadom, Vršcem, Somborom, sledi, ako stroga urednica B.K. dozvoli. D. Radovanović

    1+

    Users who have LIKED this comment:

    • avatar

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *