U srcu starog Novog Sada, u Kulturnoj stanici “Svilara” održana je (21. april 2026) projekcija dokumentarnog filma o Jermenskoj crkvi u Novom Sadu, koja je srušena 1963. godine kada je prosecan novi bulevar. Ovaj projekat potpisuje beogradska neformalna grupa ExKultura. Foto: sekvence iz filma, korzoportal
Jermenska crkva u centru Novog Sada bila je dragocena baština koja je svedočila o dvovekovnom postojanju male, ali značajne zajednice u gradu. Srušena je kada je probijen novi bulevar sada “Mihajla Pupina”, a danas stručnjaci kažu da ona nije smetala trasi nove saobraćajnice!
Tim filma sa jermenskim ambasadorom (u odelu)
Dragoceni film, digitalna rekonstrukija Jermenske crkve potpisuje tim ExKultura, autorka je Snežana Mijić koja se godinama bavi digitalnim rekonstrukcijama i za korzoportal kaže da su na ovu ideju došli “uz kafu, proces rada trajao je oko godinu dana. Prvo smo mislili samo na kratak dokumentarni film uz digitalnu rekonstrukciju, ali se projekat proširio, pa smo se prijavili na konkurs za male grantove Evropsko iz Srbije i ušli u 12 odabranih od 178 prijavljenih”.
U Novom Sadu, projekciji dokumentarnog filma o Jermenskoj crkvi prisustvovao je šef beogradske kancelarije Ambasade Jermenije (u Pragu) Haik Kemčijan, koji je zbog ovog događaja doputovao iz Praga.
Ljiljana Lazić
Dokumentarni film o Jermenskoj crkvi u Novom Sadu poseduje toplinu koju daju sagovornici, neki od njih živeli su u njenoj blizini, neki su bili očevici rušenja crkve. Ali prva, dragocena konsultatkinja, jedna od najboljih poznavalaca ove teme, bila je istoričarka umetnosti, muzejska savetnica Ljiljana Lazić iz novosadskog Gradskog muzeja, koja je 2014. objavila knjigu/monografiju “Jermenska crkva u Novom Sadu”.
O tome kako je uplovila u istraživanje Jermenske crkve u Novom Sadu Ljiljana Lazić za korzoportal – Kao mlada kustoskinja u Muzeju grada Novog Sada, u zbirci koju sam preuzela, zatekla sam ogromne sanduke sa nepoznatim materijalom. Onda mi je kolega, moj svojevrsni mentor Ljubomir Vujaklija rekao da su svojevremeno doneti iz Jermenske crkve. Mic-po-mic počela sam da istražujem, otvarala su mi se nova vrata. I dan danas, kada je knjiga uveliko završena, stižu nove informacije, tema bi se mogla širiti.
Projekcija filma u Novom Sadu održana je posle premijernog prikazivanja u Muzeju nauke i tehnike u Beogradu, 21. aprila. Novosadska projekcija bila je dopunjena kraćim filmom u kome govori Živojin Predojević o tome kako je nekada izgledao deo grada u kome se nalazila Jermenska crkva.
Pored autorke /koordinatorke projekta Snežane Mijić, tim, na raznim zadacima, čine: Vladimir Petrović, Tibor Varga, Aleksandar Radetić, Ema Teokarević, Živica Ranisavljev, Marija Stepanović i Ljiljana Božić.
Film i digitalna rekonstrukcija Jermenske crkve nastali su u okviru projekta Evropsko nasleđe, lokalna sećanja: Digitalna rekonstrukcija Jermenske crkve u Novom Sadu.
Za sada, postoji ideja da se na mestu nekadašnje Jermenske crkve postavi obeležje o postojanju spomenika kulture kome je zaštita ukinuta da bi mogao biti srušen.